Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

 

Dane adresowe;

Al. Jana Pawła II 39
30-969 Kraków 28, skr.poczt. 79
Tel. (12) 640 99 60
Email: info@remove-this.muzeumlotnictwa.pl
strona www: www.muzeumlotnictwa.pl

Opis instytucji i zasobów fotograficznych:

Krakowskie Muzeum Lotnictwa Polskiego jest największą tego typu instytucją w Polsce oraz zalicza się do europejskiej czołówki jeżeli chodzi o charakterystykę zbiorów. Oprócz bogatej kolekcji statków powietrznych, silników, odznaczeń oraz mundurów, placówka posiada również swoją bibliotekę (otwartą od 9:00 do 15:00 po uprzednim umówieniu się przez telefon) oraz zbiory ikonograficzne.
Muzeum od kilku lat prowadzi szeroko zakrojony, dofinansowywany, proces digitalizacji swych zbiorów, które umieszcza następnie na stronie internetowej. Zbiory opatrzone są znakami wodnymi z logo MLP.
Ze względu na specyfikę kolekcji Muzeum Lotnictwa Polskiego, zdecydowano się dokonać opisu nie tylko najciekawszych pozycji fotograficznych, ale również książkowych i czasopism. Związane jest to z faktem, że wiele książek ze zbiorów, to unikatowe instrukcje obsługi opatrzone bardzo cenną ikonografią.

Zbiory książkowe składają się z literatury fachowej, obejmującej okres od początku XX stulecia do czasów współczesnych. Przeważają publikacje w języku polskim. Obecne są również pozycje w języku angielskim, niemieckim, francuskim oraz rosyjskim.

Najcenniejszymi zbiorami są polskie instrukcje lotnicze dla płatowców wojskowych i silników, wydawane w latach 1919 – 39 oraz szereg instrukcji technicznych poszczególnych elementów wyposażenia.

Do najcenniejszych pozycji zaliczyć można:
- Instrukcję użytkowania PZL P.11c
- Instrukcję użytkowania PZL P.7a
- Instrukcję użytkowania PZL.23B Karaś
- Opis płatowca PWS 26
- Opis płatowca RWD-8
- Opis płatowca Ansaldo A.1 Bailla (1919)
- Opis płatowca Albatros D.III (1919)
- Opis płatowca Hanriot 19 i 28
- Opis płatowca Breguet XIX
- Opis płatowca Potez XV oraz XXV
- Opis płatowca Ansaldo A.300 (1923)
- Katalog części samolotu PWS.26
- Katalog części samolotu PZL.23B Karaś
- Silnik Jupiter F.VII
- Silnik Merkury IV i V
- Silnik PZInż Junior
- Silnik Fiat A-12
- Silnik Lorraine Dietrich 450 KM

Podane wyżej publikacje zachowały się w bardzo niewielkiej liczbie w całym kraju. Kilka egzemplarzy znajduje się w kolekcjach prywatnych, jednak MLP posiada najpełniejszy zbiór dorobku technicznego przemysłu lotniczego IIRP.

Innymi interesującymi pozycjami, obecnymi w zbiorach krakowskiej placówki są katalogi ofertowe Państwowych Zakładów Lotniczych, przygotowywane z myślą o klientach zagranicznych oraz drukowane na okoliczność międzynarodowych salonów lotniczych, organizowanych najczęściej w Paryżu. Katalogi pochodzą z lat: 1934, 1936 oraz 1938.

Do kolejnych ważnych wydawnictw zaliczyć można regulaminy lotniczych zawodów sportowych organizowanych przez Aeroklub Rzeczypospolitej, lub jego zagranicznych odpowiedników. Warto tu wymienić regulamin Challenge 1932 (w którym zwyciężyła załoga Franciszek Żwirko, Stanisław Wigura), program i regulamin 3. Krajowego Konkursu Awionetek, program 4. Krajowego Konkursu Samolotów Turystycznych, regulamin 2. Międzynarodowego Konkursu Awionetek, regulamin Challenge 1934.
Są one świadectwem organizacji tego typu imprez sportowych w Polsce w okresie międzywojennym oraz zapoznają czytelnika z interesującą ikonografią oraz opisami wymogów zawodów. Do innych, cennych pozycji należy maszynopis z 1921 roku opisujący działalność Francuskiej Szkoły Pilotów zainstalowanej początkowo w Warszawie, w latach 1919-20.

Wśród zagranicznych publikacji lotniczych warto wymienić niemieckie instrukcje silnikowe z okresu pierwszej wojny światowej (producenci: Benz, Mercedes, Daimler), opisy samolotów Messerschmitt 109 i 110, Focke-Wulf 190, Blohm und Voss 138, Dornier Do 17, Heinkel He 111, brytyjskie opisy samolotów Spitfire, Halifax. Bardzo cenne w kolekcji są austriackie publikacje Wiener Luftschiffer z lat 1910-1914.
Należy również pamiętać o wydawnictwach rosyjskich i sowieckich z lat 1915-45. Są to opisy silników (Gnome, Salmson), regulaminy lotnictwa Armii Czerwonej z okresu międzywojennego.
Szczegółowy opis publikacji znajduje się pod linkiem:
http://www.muzeumlotnictwa.pl/digitalizacja
Pozycje ułożone są alfabetycznie. Nowości podano na górze zestawienia w oddzielnej rubryce.

Kolekcja czasopism Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie obejmuje przede wszystkim periodyki lotnicze wydawane w Polsce, bądź na Zachodzie, w okresie drugiej wojny światowej. Na uwagę zasługuje czasopismo „Lotnik i automobilista” wydawane w Warszawie w latach 1910-1914, będące pierwszym na ziemiach polskich zajmującym się tematyką lotniczą. W zbiorach placówki znajdują się też numery „Polskiej Floty Napowietrznej” wydawanej w Poznaniu. Było to pierwsze czasopismo lotnicze wydawane po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Kolekcję czasopism z okresu IIRP uzupełniają „Lot”, „Lot Polski”, „Skrzydlata Polska” oraz „Lotnik”. Okres drugiej wojny światowej reprezentowany jest przez „Skrzydła” (pismo żołnierzy Polskich Sił Powietrznych) oraz „Myśl lotniczą”.
Zbiorom towarzyszą wycinki z gazet (m.in. odnoście inż. Karola Słowika, twórcy pierwszego samolotu zbudowanego w niepodległej Polsce, fragmenty gazet brytyjskich z okresu drugiej wojny światowej, wycinki poświęcone postaci Stefana Bastyra, polskiego lotnika z okresu walk z bolszewikami.
Finalnie, w zbiorach MLP znajduje się bardzo liczna kolekcja fotografii. Duża część z nich znajduje się w oryginalnych albumach przekazanych muzeum przez Darczyńców. Zakres chronologiczny obejmuje okres od pionierskiego etapu tworzenia się lotnictwa po współczesność. Dobrze i licznie reprezentowana jest kolekcja fotografii z okresu międzywojennego.

Poniższe zestawienie ma za zadnie przedstawić najciekawsze kolekcje fotografii w zbiorach MLP wraz z ich krótką charakterystyką.

  • „1 Szarz” – Zbiór fotografii wykonanych we Francji po kampanii wrześniowej. Przedstawia wybrane typy maszyn francuskich oraz polskich lotników w chwilach wypoczynku.
  • „100” – polskie samoloty sanitarne RWD-13S w lotnictwie rumuńskim na froncie wschodnim, fotografie polskich samolotów wojskowych zdobytych przez Niemców we wrześniu 1939 (m.in. Łoś na Okęciu, P.11c Hieronima Dudwała ze 113.EM)
  • „101 foto” – album dedykowany w znacznej części amerykańskim samolotom pasażerskim z lat 50. i 60.
  • „188 Brzegowy S” – fotografie z 2. Pułku Lotniczego w Krakowie, pogrzeby lotnicze, miejsce katastrofy Żwirki i Wigury w Cierlisku.
  • „1937-1” – samoloty szkolne PWS i Bartel, różne typy wojskowych maszyn, m.in. PZL.37 Łoś, PZL.23 Karaś, PZL P-24, Potez XXV.
  • „1937-2” – szkolenia szybowcowe, szkolenia płatowcowe, fotografie z obozów lotniczych.
  • „218 PWS A.Zdaniewski” – kolekcja fotografii samolotów Podlaskiej Wytwórni Samolotów, zdjęcia modeli prototypów, fotografie z hali produkcyjnej, rękopisy z wykresami i rysunkami.
  • „4 Piec” – 2. Pułk Lotniczy, zdjęcia Krakowa z powietrza
  • „43” Zołotow” – fotografie związane z osobą Pawła Zołotowa, jednego z pierwszych lotników związanych z lotnictwem polskim – głównie samoloty, na których latał, lub które zbudował.
  • „49 Wau” – Fotografia z koncentracji Lotnictwa Wojskowego na lotnisku Okęcie, druga połowa lat 30.
  • „54 Chaw” – Kolekcja niemieckich pocztówek propagandowych przedstawiających samoloty Luftwaffe.
  • „66 Siermontowski Lwów” – J. Bajan – zwycięzca Challenge 1934, powitanie F. Żwirki w Dęblinie po wygraniu Challenge, 1932.
  • „74 Młocek” – Fotografie maszyn alianckich z frontu włoskiego drugiej wojny światowej.
  • „80 Zych” – Kolekcja unikatowych fotografii polskich samolotów wojskowych z pierwszych lat po odzyskaniu niepodległości.
  • „90 Makowski E” – Kolekcja różnych fotografii dokumentujących lotnictwo II RP – Dęblin, bracia Adamowicz, Puck, szkolnictwo, polskie zabytki z powietrza.
  • „97 Udet” – pokazy lotnicze E. Udeta na samolocie Curtiss Hawk przed olimpiadą w Berlinie w 1936 roku. Ten sam egzemplarz samolotu znajduje się obecnie w zbiorach MLP.
  • „Adamowiczowie” – Kolekcja fotografii dokumentująca przylot i pobyt w Polsce braci Adamowicz, którzy w 1934 roku wykonali przelot z USA do Polski.
  • „ALB” – Kolekcja zdjęć polskiego lotnictwa sportowego i szkolnego z lat 30.
  • „ALB PN-20” – Zbiór zdjęć lotniczych wykonanych nad miastami i lotniskami polskimi.
  • „ALB PN-5” – Kolekcja fotografii z początków lotnictwa polskiego oraz szkolnictwa
  • „Album depozyt - Andrzej Streba” – m.in. budowa lotniska na Okęciu
  • „Album Kaczmar – Jan Łączny” – francuskie samoloty komunikacyjne w Warszawie, pocz. Lat 20. początki szkolnictwa lotniczego w Polsce.
  • „Album PN 22 Kraków” – Pierwszy dworzec lotniczy w Krakowie i komunikacja lotnicza na lotnisku Rakowice – Czyżyny.
  • „B. Sonik” – Widoki miast polskich z powietrza, szkolnictwo lotnicze i spadochronowe.
  • „Blich – album” – Album z fotografiami Tadeusza Blicharza, polskiego pilota wojskowego PSZ na Zachodzie.
  • „Challenge 1932” – Fotografie z międzynarodowego turnieju samolotów turystycznych, który wygrała załoga Franciszek Żwirko – Stanisław Wigura.
  • „Czerwony album nr 11” – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie – lotnictwo
  • „Frey – negatywy” – Duży zbiór fotografii pokazujący życie codzienne podczas szkolenia lotniczego Polaków w Wielkiej Brytanii, uroczystości
  • „Grunów 1945” – Szkolenie szybowcowe na poniemieckim sprzęcie, lato 1945.
  • „Leszczak 1” – Album lotnika, służącego na lotnisku Ławica pod Poznaniem. Zbiór zawiera fotografie lotnicze miasta i okolic, sceny z pogrzebu lotnika, zdjęcia rozbitych maszyn oraz dziesięć rysunków satyrycznych.
  • „LOT 1945” – album przedstawiający uruchomienie cywilnej komunikacji lotniczej w Polsce w 1945 roku. Seria zdjęć wykonanych na lotniskach odwiedzonych przez samolot LOT. Fotografie zrujnowanego Okęcia oraz naprawa zniszczonego pasa startowego.
  • „Luzi 1” – album mjr. obs. Stanisława Luzińskiego z 1.Pułku Lotniczego w Warszawie. Album zawiera fotografie personelu latającego 1.PL, zdjęcia grupowe na lotnisku oraz ujęcia Warszawy wykonane z powietrza.
  • „Minajew ALB 20” – Bardzo interesująca kolekcja fotografii lotniczych, wykonanych po przybyciu do Polski 39.Eskadry Breguetów wiosną 1919 roku. Zdjęcia wykonane zostały w rejonie Krakowa oraz na Śląsku.
  • „Niesiot ALB-23-17-6-11-11-23” – Ciekawy zbiór fotografii dokumentujących polską kompanię balonową w Poznaniu.
  • „Pajdak J. - foto 1940-1941” – Album przedstawiający pilotów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Zdjęcia wykonano we Francji oraz Wielkiej Brytanii. Kilka zdjęć grupowych 315 Dywizjonu.
  • „PN-3” – Kolekcja fotografii z początków istnienia 1.Pułku Lotniczego. Część fotografii wykonano również w okresie Powstania Wielkopolskiego i wojny polsko – bolszewickiej.
  • „PN-4 Kraków” – Zbiór zdjęć dokumentujących działanie oraz wygląd pierwszego portu lotniczego ulokowanego na krakowskim lotnisku Rakowice-Czyżyny.
  • „PN-11, 12, 13, 15, 17, 19” – Kolekcja albumów lotniczych z początków polskiej awiacji. Większość fotografii datowana jest na lata 1919-21, lub okres lat 20. Zdjęcia przedstawiają pilotów podczas służby, wypoczynku, ćwiczeń oraz portrety niektórych lotników. Znajdziemy tam również zdjęcia maszyn cywilnych z okresu powstawania pierwszych połączeń lotniczych w kraju. Godna uwagi jest kolekcja sygnowanych fotografii lotniczych wykonanych przez obserwatorów 2. Pułku Lotniczego w Krakowie.
  • „Praus 1” – Album zdjęć wykonanych prawdopodobnie przez Tadeusza Praussa w okresie jego służby w armii austro-węgierskiej podczas walk na froncie włoskim.
  • „Socz” – Kolekcja zdjęć lotniczych wykonanych nad Krakowem i okolicami na początku lat 20 przez samoloty 2. Pułku Lotniczego.
  • „Szajewski” – Kolekcja fotografii z okresu PSZ oraz LWP po 1945 roku.
  • „Witkowski 1945-50” – Album zdjęć prezentujących odradzanie się polskiego lotnictwa sportowego po zakończeniu wojny. Na fotografiach uwieczniono ujęcia z powietrza, portrety adeptów szybownictwa na letnich obozach, samoloty myśliwskie Spitfire pokazywane przez kilka lat przed Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, typy szybowców użytkowane w pierwszych latach powojennych.

powrót do spisu

Nowości wydawnicze

Tadeusz Wolsza, „To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje”. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku (recenzja)

Filmy historyczne

"Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać" - przedpremierowy pokaz filmu, 2 listopada 2016